Windparken in de Noordzee

Projects » Wetgeving » Monitoring »


Wind is een onuitputtelijke energiebron. Bij de productie van elektriciteit uit wind komen geen afvalstoffen en geen schadelijke gassen vrij. Door de bouw van windparken vermindert dus enerzijds de uitstoot van CO2 en wordt anderzijds bijgedragen tot de door Europa aan België opgelegde doelstelling voor duurzame of hernieuwbare energie. Windenergie op zee is een belangrijke hernieuwbare energiebron voor België. Als Europese kerndoelstellingen werden o.a. 20 % minder uitstoot van broeikasgassen dan in 1990 en 20 % van de energie uit duurzame energiebronnen halen, geformuleerd. In dit kader heeft België als nationale doelstelling om de CO2 uitstoot met 15 % te reduceren en om tot een aandeel van 13 % duurzame energie te komen in het eindverbruik van energie.

Op initiatief van de minister van de Noordzee werd op het Belgisch deel van de Noordzee een zone van 238 km² afgebakend voor de productie van hernieuwbare energie in het Marien Ruimtelijk Plan van maart 2014. Deze zone wordt ook de windmolenzone genoemd en neemt zo’n 7 % in van de Belgische Noordzee.

In die windmolenzone worden tegen 2020 tussen de 409 en 433 turbines ingepland, goed voor een totale capaciteit van 2.230 tot 2.280 MW. Dit betekent dat de windparken in principe zo’n 10 % van de totale Belgische elektriciteitscapaciteit zullen dekken en bijna de helft van de Belgische gezinnen van stroom zullen kunnen voorzien. Uitgaande van een capaciteitsfactor van 50 % voor de windparken en een Belgische opgesteld elektriciteitsvermogen van 20.000 MW per jaar kan gesteld worden dat windparken op zee tegen 2020 zouden instaan voor 5 % van het vermogen, of met andere woorden, voor een kwart van de energie die België uit duurzame energiebronnen moet halen in het kader van de Europese kerndoelstellingen. Indien uitgegaan wordt van de nationale doelstelling om tot 13 % duurzame energie te komen, zal de windenergie op zee hier een belangrijke plaats innemen.

Wetgeving

Om een windpark daadwerkelijk te kunnen realiseren, moet het project over meerdere vergunningen beschikken, waaronder een domeinconcessie, een machtiging voor de bouw en een vergunning voor de exploitatie van het park.

De vergunningprocedure voor elke windparkproject verloopt volgens de wet ter bescherming van het mariene milieu (20 januari 1999, Belgisch Staatsblad 12 maart 1999) en twee koninklijke besluiten, KB VEMA van 7 september 2003 (gewijzigd op 26 december 2013) met de procedure tot vergunning en machtiging van de activiteit en KB MEB van 9 september 2003 (gewijzigd op 26 december 2013) met de regels betreffende de milieueffectenbeoordeling.

De hieronder beschreven procedure voor het aanvragen van een machtiging voor de bouw en een vergunning voor de exploitatie van een windpark is gebaseerd op de hierboven vermelde KBs.

De aanvrager dient een milieueffectenrapport (MER) in bij de Wetenschappelijke dienst Beheerseenheid van het Mathematisch Model van de Noordzee (BMM) van de OD Natuur. De BMM maakt dan een milieueffectenbeoordeling (MEB). In het kader van haar beoordeling kan de BMM, indien nodig, bijkomende studies en onderzoeken uitvoeren of laten uitvoeren. Ook het publiek wordt geraadpleegd : gedurende 45 dagen wordt een openbare consultatieronde georganiseerd in België en indien er zich grensoverschrijdende effecten zouden kunnen voordoen, wordt eveneens een consultatieronde met de desbetreffende landen georganiseerd.

Op basis van deze MEB en van de resultaten van de openbare consultatie, adviseert de BMM de federale minister bevoegd voor het Mariene Milieu. In dit advies spreekt de BMM zich uit over de aanvaardbaarheid van het project voor het mariene milieu en over de eventuele voorwaarden waaraan het project moet voldoen om aanvaardbaar te zijn. De minister beslist dan over het al dan niet toekennen van de milieuvergunning. Tussen het indienen van de aanvraag en de uiteindelijke beslissing van de minister verloopt ongeveer 6 tot 8 maanden, afhankelijk van de ingewikkeldheid van het dossier.

Naast de milieuvergunningsprocedure is er ook een procedure voor het toekennen van een domeinconcessie voor het voorgestelde projectgebied. Deze aanvraag wordt ingediend bij de Algemene Directie Energie van de Federale Overheidsdienst Economie, KMO, Middenstand en Energie, die de minister van Energie adviseert. De domeinconcessie wordt toegekend door de federale minister van Energie (Koninklijk besluit van 20 december 2000, Staatsblad van 30 december 2000, gewijzigd door het Koninklijk besluit van 28 september 2008, Staatsblad van 30 oktober 2008) voor het voorgestelde projectgebied. Een domeinconcessie kan toegekend worden vóór de milieuvergunning, doch zij wordt pas geldig wanneer ook de milieuvergunning een feit is.

Tenslotte is er ook een procedure voor het leggen van de noodzakelijke kabels (Koninklijk Besluit van 12 maart 2002, Belgisch Staatsblad 09 mei 2002). De aanvragen worden ingediend bij de Algemene Directie Energie van de Federale Overheidsdienst Economie, KMO, Middenstand en Energie, die de minister van Energie adviseert.

Huidige stand van zaken

Sinds begin 2016 zijn er 9 projecten voor de bouw en de exploitatie van wind- en/of energieparken in het Belgisch deel van de Noordzee vergund.

Van noord naar zuid in de windmolenzone hebben we :

  • het meest noordelijke park Mermaid ten noordwesten van de Bligh Bank;
  • Northwester 2 dat zich net onder Mermaid situeert;
  • Belwind (fase 1) op de Bligh Bank;
  • Nobelwind ten noorden en ten zuiden van Belwind op de Bligh Bank;
  • Seastar ten noordwesten van de Lodewijkbank en ten zuidoosten van de Bligh Bank;
  • Northwind op de Lodewijkbank;
  • C-Power op de Thorntonbank;
  • Rentel tussen de Lodewijkbank en de Thorntonbank;
  • het meest zuidelijke park Norther ten zuidoosten van de Thorntonbank.

windfarms map nl

Operationele parken

Van de 9 vergunde windparken zijn er reeds 3 operationeel, namelijk C-Power , Belwind en Northwind.

In 2008 bouwde C-Power in een eerste fase de eerste 6 windmolens (met gravitaire funderingen) op 27 kilometer uit de kust van Zeebrugge op de Thorntonbank in het Belgisch zeegebied. Met een vermogen van 5 MW per windmolen werd hiermee voorzien in een capaciteit van 30 MW. De eerste elektriciteit afkomstig van windmolens op zee werd begin 2009 geproduceerd en op het Belgisch elektriciteitsnet geïnjecteerd. In de tweede en derde fase werden samen 48 windmolens geïnstalleerd. Tijdens deze fases werden de windmolens op een jacket geplaatst. Met een vermogen van 6.15 MW per windmolen werd hiermee voorzien in een capaciteit van 295.2 MW. Het C-Power windpark is, met 54 windmolens, volledig operationeel sinds juli 2013 en heeft een totale capaciteit van 325.2 MW. Hiermee worden 300.000 gezinnen van groene stroom voorzien.

C-Power werd gevolgd door Belwind. In september 2009 begon Belwind met de bouw van 55 windturbines op 46 kilometer voor de kust van Zeebrugge op de Bligh Bank. Hiermee was dit windpark ’s werelds verst uit de kust gelegen windpark. Voor de funderingen werden monopiles gebruikt die 35 m diep de zeebodem ingeslagen werden. In december 2010 werd het Belwind windpark in gebruik genomen. Met 55 windturbines die elk een vermogen hebben van 3 MW en een Alstom Haliade testturbine van 6 MW wordt hiermee voorzien in een capaciteit van 171 MW die jaarlijks zo’n 160.000 Belgische huishoudens van groene stroom voorziet.

Het derde operationele windpark Northwind ligt op 38 km voor de kust van Zeebrugge op de Lodewijkbank. Dit park is in bedrijf sinds mei 2014 en telt 72 windmolens van elk 3 MW. Hiermee wordt een capaciteit bereikt van 216 MW. Met de komst van dit windpark konden 250.000 Belgische huishoudens meer van groene stroom worden voorzien.

Door de bouw van deze 3 windparken kunnen op dit moment zo’n 710.000 Belgische gezinnen groene stroom gebruiken afkomstig van 182 windmolens op zee met een capaciteit van 712.2 MW. Hiermee is België wereldwijd één van de koplopers in deze nieuwe technologie.

c-power wind farm

Geplande parken

Tegen 2020 zullen nog 6 bijkomende windparken gebouwd worden in het gebied afgebakend voor hernieuwbare energie op de Belgische Noordzee. Deze 6 reeds vergunde windprojecten bevinden zich in verschillende fasen voorafgaand aan de bouw.

De NV Norther ontving op 18 januari 2012 (gewijzigd op 19 oktober 2012, 28 maart 2013 en 26 augustus 2014) een milieuvergunning voor de bouw en exploitatie van hun offshore windpark ten zuidoosten van de Thorntonbank, op 21 kilometer uit de kust van Zeebrugge. Voor het Northerpark wordt een totaal vermogen van 378 MW gepland met 45 windturbines van 8.4 MW. Dit park zal zo’n 350.000 huishoudens van groene stroom voorzien.

De NV Rentel ontving op 15 februari 2013 (gewijzigd op 3 december 2015) een milieuvergunning voor de bouw en exploitatie van hun offshore windpark ten noordwesten van de Thorntonbank en ten zuidoosten van de Lodewijkbank op een afstand van 31 km uit de kust. Het Rentelpark zal een totaal vermogen hebben van 294 MW met 42 windturbines van 7 MW. Dit park zal zo’n 280.000 Belgische huishoudens van groene stroom voorzien.

De THV Mermaid ontving op 13 april 2015 een milieuvergunning voor de bouw en de exploitatie van een offshore energiepark gelegen ten noordwesten van de Bligh Bank op een afstand van 50 km uit de kust. Hiermee is Mermaid het verst uit de kust gelegen vergunde windproject. Het Mermaidpark zal een totaal vermogen hebben van 232 tot 266 MW met 27-41 windturbines. Dit park zal 250.000 tot 290.000 Belgische huishoudens van groene stroom voorzien. De THV Mermaid ontving ook een milieuvergunning voor de bouw en de exploitatie van een pilootproject van golfenergieconvectoren met een totaal vermogen van maximaal 5 MW. Er wordt één proefveld toegelaten waarbij één of meerdere golfenergieconvectoren in de vrije ruimte tussen de windturbines kunnen geplaatst worden.

De NV Northwester 2 ontving op 18 december 2015 een milieuvergunning voor de bouw en de exploitatie van een offshore windpark zo’n 51 km uit de kust ten noordwesten van de Bligh Bank. In het Northwester windpark worden 22 tot 32 windturbines gepland met een totaal vermogen van 217 tot 227 MW. Dit park zal 240.000 tot 250.000 Belgische gezinnen van groene stroom voorzien.

Op 7 oktober 2015 werd de milieuvergunning voor de bouw en de exploitatie van een offshore windpark van Belwind NV gedeeltelijk overgedragen aan Nobelwind NV en werden de modaliteiten voor de overdracht vastgesteld. Hiermee verkreeg Nobelwind een milieuvergunning voor de bouw en de exploitatie van een offshore windpark zo’n 47 km uit de kust op de Bligh Bank met 50 windturbines van 3.3 MW. Met een vermogen van 165 MW zal dit park zo’n 160.000 Belgische gezinnen van groene stroom voorzien.

De NV Seastar ontving op 7 februari 2014 een milieuvergunning voor de bouw en de exploitatie van een offshore windpark ten noordwesten van de Lodewijkbank en ten zuidoosten van de Bligh Bank op een afstand van 41 km van de kust. Voor het Seastar windpark wordt een totaal vermogen van 246 MW gepland en 41 windturbines.. Hiermee zal het windpark groene stroom leveren voor zo’n 270.000 Belgische gezinnen.

Samenvattend kan gesteld worden dat als alle parken operationeel zullen zijn, er tussen de 409 en de 433 windmolens in onze Belgische Noordzee zullen staan. Met de momenteel reeds 182 operationele windturbines betekent dit in de praktijk dat de hoeveelheid elektriciteit die door de windparken op zee zal worden geproduceerd tegen 2020 verdriedubbeld zal zijn en tussen 2.200.000 en 2.300.000 Belgische gezinnen groene ‘Noordzee-energie’ zullen gebruiken.

Monitoring

De gevolgen van de installatie van de windmolens op het mariene ecosysteem moeten worden onderzocht. Het is dan ook voorzien in de milieuvergunning dat de OD Natuur een monitoringsprogramma uitvoert om de positieve en negatieve effecten van de windmolens op zee in te schatten.

Het monitoringsprogramma wordt uitgevoerd in samenwerking met INBO, ILVO, de Sectie Mariene Biologie van de Universiteit Gent, INTEC. De resultaten zijn beschikbaar (2009, 2010, 2011, 2012, 2016, 2017). Ook de geïntegreerde rapport over de impact van windmolenparken voor de kust is beschikbaar (2013).

Grontmij Vlaanderen voerde aan de Belgische kust een sociolandschappelijk onderzoek uit.

belwind wind farm

wind farm from rib